Όχι ως Υπόσχεση αλλά ως Εσωτερική Στάση
Η ετυμολογία της λέξης μας οδηγεί στην ινδοευρωπαϊκή ρίζα *uel-, που σημαίνει “βούλομαι” και “επιθυμώ“. Όμως, στην πορεία, η ελπίδα έχασε τη δύναμη της θέλησης και έγινε παθητική αναμονή. Ήρθε η ώρα να της επιστρέψουμε το αρχικό της βάθος.
Η ελπίδα είναι μια παρεξηγημένη έννοια. Συχνά τη φανταζόμαστε σαν φως στο βάθος του τούνελ, σαν μια υπόσχεση ότι «όλα θα πάνε καλά». Και όταν αυτό δεν συμβαίνει, νιώθουμε προδομένοι. Όχι μόνο από τη ζωή, αλλά από την ελπίδα που εμείς είχαμε για την επιθυμία. Την αίσθηση που μας κρατούσε ζωντανούς μέσα σε καταστάσεις που είχαν ήδη πεθάνει. Σχέσεις χωρίς παλμό. Ζωές σε αναμονή. Σε έναν εαυτό που δεν τολμούσε να καταρρεύσει, γιατί “κάτι μπορεί να άλλαζε”.
Όμως η ελπίδα δεν είναι υπόσχεση, ούτε εγγύηση και σίγουρα δεν είναι αισιοδοξία με το ζόρι. Η ελπίδα είναι στάση. Εσωτερική. Σιωπηλή… και συχνά εμφανίζεται ακριβώς τη στιγμή που όλα μοιάζουν να έχουν στερέψει.
Όταν η Ελπίδα Συγχέεται με την Άρνηση
Πολλοί άνθρωποι λένε «έχω ελπίδα» και μένουν μέσα σε κακοποιητικές σχέσεις, παγιδεύονται σε επαγγελματικά αδιέξοδα, εμποδίζουν τον εαυτό τους να θρηνήσει και ψιθυρίζουν «λίγο ακόμα» ενώ όλα μέσα σου ουρλιάζουν «φτάνει». Στην πραγματικότητα εννοούν «αρνούμαι να δω τι συμβαίνει». Αυτό δεν είναι ελπίδα. Είναι μηχανισμός άμυνας. Ένα λεπτό στρώμα θετικής σκέψης που προσπαθεί να καλύψει τον φόβο, την απώλεια, το πένθος. Η πραγματική ελπίδα δεν φοβάται να δει το σκοτάδι. Δεν το παρακάμπτει, ούτε το ωραιοποιεί. Ανθίζει μέσα σε αυτό. Στέκεται δίπλα του και λέει: «Το βλέπω. Παραμένω εδώ, περιμένοντας την κατάλληλη φωτεινή στιγμή να μου δείξει το μονοπάτι.»
Αυτό απαιτεί θάρρος, περισσότερο από το να επαναλαμβάνει κανείς θετικές δηλώσεις, όταν μέσα του καταρρέει.
Η Ελπίδα ως Νευρική Ρύθμιση
Σε θεραπευτικό επίπεδο, η ελπίδα δεν γεννιέται στο μυαλό. Γεννιέται στην καρδιά. Όταν το νευρικό σύστημα βγει, έστω και για λίγο, από την κατάσταση επιβίωσης, τότε ανοίγει ένας μικρός χώρος και μέσα σε αυτόν, μπορεί να εμφανιστεί η ελπίδα. Γι’ αυτό και δεν μπορείς να «πείσεις» κάποιον να ελπίζει. Όταν το σώμα βιώνει απειλή, η ελπίδα ακούγεται σαν κοροϊδία. Όταν όμως υπάρχει έστω μια στιγμή ασφάλειας, η ελπίδα δεν χρειάζεται λέξεις. Είναι αίσθηση. Μοιάζει με μια εσωτερική φράση που δεν ακούγεται καθαρά, αλλά υπάρχει: «Ίσως δεν τελείωσαν όλα.»
Ελπίδα Vs Προσμονή
Η προσμονή κοιτά το μέλλον, ενώ η ελπίδα ριζώνει στο παρόν. Δεν λέει «κάποια μέρα θα αλλάξει». Λέει «αυτή τη στιγμή αντέχω». Και αυτό είναι τεράστιο. Η ελπίδα δεν απαιτεί να ξέρεις πως θα εξελιχθούν τα πράγματα. Το μόνο που χρειάζεται είναι να μη διακόψεις τη σχέση σου με τη ζωή. Να μην κλειστείς εντελώς στον εσωτερικό σου κόσμο. Σε αυτό το επίπεδο, η ελπίδα είναι πράξη σύνδεσης.
Η Σιωπηλή Μορφή της
Η ελπίδα σπάνια είναι ενθουσιώδης. Δεν φωνάζει, ούτε υπόσχεται θαύματα. Εμφανίζεται ως:
- ένα «θα σηκωθώ από το κρεβάτι σήμερα»
- ένα τηλεφώνημα που τελικά γίνεται
- μια αναπνοή λίγο πιο βαθιά από την προηγούμενη
- ένα «ας δούμε» αντί για «δεν έχει νόημα»
Αυτές οι μικρές κινήσεις δεν μοιάζουν σπουδαίες κι όμως, είναι. Η ελπίδα δεν αλλάζει τη ζωή απότομα. Τη διατηρεί ανοιχτή.
Η Σχέση της Ελπίδας με το Πένθος
Εκεί όπου υπάρχει αληθινή απώλεια, η ελπίδα χρειάζεται προσοχή. Όχι για να σβήσει τον πόνο, αλλά για να μη γίνει προσβολή. Δεν υπάρχει τίποτα πιο απομονωτικό από το να σου λένε «να έχεις ελπίδα» όταν πενθείς. Γιατί η ελπίδα, αν δεν σεβαστεί το πένθος, γίνεται βία. Η ώριμη μορφή της δεν βιάζεται… περιμένει… συγκατοικεί με το πένθος. Δεν το ακυρώνει.
Ελπίδα και Ευθύνη
Η ελπίδα δεν είναι παθητική. Δεν σημαίνει «κάτι θα γίνει» αλλά «θα παραμείνω διαθέσιμος/η στο ενδεχόμενο». Αυτό φέρει ευθύνη. Όχι να σώσεις τα πάντα αλλά να μην εγκαταλείψεις τον εαυτό σου. Σε αυτό το σημείο, η ελπίδα γίνεται επιλογή. Όχι συναισθηματική, αλλά υπαρξιακή.
Η Απουσία της Ελπίδα
Υπάρχουν περίοδοι που η ελπίδα απλώς δεν είναι προσβάσιμη. Αυτό δεν σημαίνει αποτυχία. Σημαίνει κόπωση. Τότε, αντί να την κυνηγάς, χρειάζεται να στραφείς στη φροντίδα. Στον Ύπνο, στην Στήριξη, στον Ρυθμό και στην Ανθρώπινη επαφή. Η ελπίδα δεν απαιτείται πάντα. Επιστρέφει όταν υπάρχει χώρος να φωλιάσει.
Η Καθαρή της Μορφή
Ίσως η πιο καθαρή μορφή της, να μην είναι η πίστη σε ένα καλύτερο αύριο, αλλά η δέσμευση να μη σκληρύνεις. Να παραμείνεις ευάλωτος. Να παραμείνεις ανοιχτός/η. Να παραμείνεις άνθρωπος. Αυτό, σε έναν κόσμο που συχνά σε σπρώχνει στην απόσυρση, είναι πράξη γενναιότητας.
Η Ελπίδα ως Επιλογή
Στο τέλος της ημέρας, η ελπίδα δεν είναι η ιαχή της νίκης, αλλά ο ψίθυρος της συνέχειας. Είναι εκείνη η μικρή ρωγμή στον τοίχο της απελπισίας που επιτρέπει στο φως να περάσει, όχι για να φωτίσει ολόκληρο το δωμάτιο, αλλά για να σου δείξει που βρίσκεται η πόρτα. Αν σήμερα δεν την νιώθεις, μην την πιέσεις. Η ελπίδα δεν είναι υποχρέωση, είναι δώρο που προσφέρεται στον Εαυτό μας όταν σταματάμε να παλεύουμε με την πραγματικότητα και αρχίζουμε να την αναπνέουμε. Κράτα απλώς την πόρτα μισάνοιχτη. Αυτό είναι αρκετό.
Στη μυθολογία, η «Ελπίς» ήταν το μόνο πράγμα που παρέμεινε στο Πίθο της Πανδώρας αφού δραπέτευσαν όλα τα δεινά, λειτουργώντας ως παρηγοριά για την ανθρωπότητα. Αν το καλοσκεφτείς δεν είναι τυχαίο.
Πρέπει να έχετε συνδεθεί για να σχολιάσετε.